DEPARTAMENT RYBOŁÓWSTWA				Warszawa, 2009-09-15

Notatka

z II spotkania konsultacyjnego 
Zielonej Księgi ws. Reformy Wspólnej Polityki Rybackiej

3 września 2009 roku, Morski Instytut Rybacki w Gdyni

W spotkaniu wzięli udział:

przedstawiciele MRiRW:
•	Leszek Dybiec, Radca Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
•	Marcin Ruciński, Zastępca Dyrektora Departamentu Rybołówstwa MRiRW,
•	Adam Augustynowicz, Wydział Zarządzania Rybołówstwem Dalekomorskim 
w Departamencie Rybołówstwa MRiRW,
•	Anna Malinowska, Wydział Zarządzania Zasobami Morza Bałtyckiego w Departamencie Rybołówstwa MRiRW,
•	Katarzyna Kamińska, Wydział Zarządzania Zasobami Morza Bałtyckiego w Departamencie Rybołówstwa MRiRW,
•	Monika Kołodziejczyk, Wydział Rynku Rybnego w Departamencie Rybołówstwa MRiRW,

przedstawiciele Morskiego Instytutu Rybackiego
•	Zbigniew Karnicki, MIR,
•	Maciej Kowalczyk, MIR,
•	Bogusław Marciniak, MIR,
•	Marcin Rakowski, MIR,

pozostali przedstawiciele jednostek naukowo-badawczych:
•	Krzysztof Berest, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WNoŻiR,
•	Artur Opanowski, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny WNoŻiR,
•	Marek Szulc, AM w Szczecinie,
•	Wojciech Ślączka, AM w Szczecinie,
•	Waldemar Ziora, AM w Szczecinie,

przedstawiciele Inspekcji Rybołówstwa Morskiego:
•	Andrzej Baczewski, Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w Gdyni,
•	Jerzy Baerman Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w Szczecinie,
•	Jerzy Ignatowicz Okręgowy Inspektorat Rybołówstwa Morskiego w Słupsku,

przedstawiciele Organizacji Producentów
•	Aleksander Bialic, Krajowa Izba Producentów Ryb (KIPR) Ustka, 
•	Adam Jakubiak, Krajowa Izba Producentów Ryb (KIPR) Ustka,
•	Ryszard Malik, Zrzeszenie Rybaków Morskich – Organizacja Producentów,
•	Jarosław Kirszling, Zrzeszenie Rybaków Morskich – Organizacja Producentów,
•	Piotr Necel, Zrzeszenie Rybaków Morskich – Organizacja Producentów Władysławowo,
•	Stefan Richert, Zrzeszenie Rybaków Morskich – Organizacja Producentów Gdynia,
•	Kazimierz Dettlaff, Organizacja Producentów Rybnych Władysławowo Sp. z o.o.,
•	Marcin Radkowski, Kołobrzeska Grupa Producentów Ryb,
•	Jarosław Zieliński, Północnoatlantycka Organizacja Producentów,

pozostali uczestnicy spotkania:
•	Kamila Bristran, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego,
•	Artur Knop, DKP Dalmor Sp. z o.o.,
•	Grzegorz Szomborg, Związek Rybaków Polskich – Ustka,
•	Wojciech Pieper, Związek Rybaków Polskich – Jastarnia,
•	Grzegorz Hałubek, Związek Rybaków Polskich – Ustka,
•	Jerzy Wysoczański, Związek Rybaków Polskich – Ustka,
•	Andrzej Boczkowski, Balic Net,
•	Bogdan Waniewski, Stowarzyszenie Armatorów Rybackich.
•	Wiesław Kamiński, Aukcja Rybna Ustka,
•	Piotr Prędki, World Wildlife Fund (WWF).

Przewodniczącym i moderatorem spotkania był Pan Marcin Ruciński Zastępca Dyrektora Departamentu Rybołówstwa MRiRW. Spotkanie zostało w całości zarejestrowane. Nagranie zostanie przekazane z MIR na płycie CD. 

Poszczególne głosy uczestników spotkania zostały wzięte pod uwagę podczas uzupełniania Stanowiska Rządu nt. Zielonej Księgi o reformie Wspólnej Polityki Rybackiej, które zostało przyjęte przez KERM 11 września 2009 roku. Dyskusja nie dostarczyła jednak konkretnych odpowiedzi na postawione wybrane pytania zawarte w Zielonej Księdze ws. Reformy Wspólnej Polityki Rybackiej. Podczas spotkania poruszone zostały głównie problemy, które powinny być rozwiązane na poziomie krajowym poprzez stosowne inwestycje, co w dalszej kolejności może przyczynić się do wzmocnienia głosu Polski podczas kształtowania Wspólnej Polityki Rybackiej. Ogólny wiosek ze spotkania: rolą MRiRW powinno być stworzenie platformy konsultacyjnej do bieżącego opiniowania projektów wniosków 
o wykorzystanie środków z PO Ryby 2007-2013 jak również pola do dyskusji w sprawie wdrożenia ITQ.

Część I

Problem nadmiernej zdolności połowowej

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Czy zdolność połowowa powinna być ograniczana za pomocą przepisów prawnych? Jeśli tak, to w jaki sposób?

Dyskusja:

Zdaniem Pana Grzegorza Hałubka (ZRP Ustka), należy odejść od systemu kwot połowowych w Polsce. Powinien być od zastąpiony innymi regulacjami, Np. polegającymi na oszacowaniu zasobów na poszczególnych akwenach, wg regulacji szwedzkiej.

Pan Ryszard Malik (ZRM-OP) podkreślił konieczność rozwiązania problemu segmentacji floty, w kontekście nadmiernej zdolności połowowej.

Pan Adam Jakubiak (KIPR Ustka) wspomniał o konieczności dostosowania nakładu połowowego floty. Jego zdaniem zastosowanie zasady relatywnej stabilności po 2015 roku może okazać się niekorzystne, ze względu na zmniejszenie zasobów ryb pelagicznych. Złożone wnioski o złomowanie kutrów dotyczą w dużej mierze jednostek przystosowanych do poławiania ryb pelagicznych.

Pan dr Zbigniew Karnicki (MIR) poinformował uczestników spotkania o wykonaniu przez MIR do początku listopada analizy zleconej przez MRiRW, dotyczącej oszacowania koniecznych inwestycji mających na celu zapobieganie złomowaniu. Działania te mają być sfinansowane z programu operacyjnego. Flota dorszowa jest obecnie zredukowana w zbyt małym stopniu, w przeciwieństwie do pelagicznej. Ponadto, nie ma możliwości zarządzania rybołówstwem w UE z pominięciem kwot. Wielkość floty powinna być dostosowana do wielkości zasobów. Wg. niezatwierdzonego projektu NS RAC przy ograniczeniu nakładu połowowego, zarządzanie powinno dotyczyć dni połowowych. Warto prześledzić również wnioski z konferencji BS RAC, która odbędzie się w październiku w Sztokholmie. Podsumowując temat nadmiernej zdolności połowowej: konieczne jest złomowanie zgodne z zasobami.
  
Pan Jerzy Wysoczański (ZRP Ustka) nadmienił, że złomowanie jednostek pelagicznych jest spowodowane połowami ryb pelagicznych przez jednostki paszowe.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) podkreślił możliwość zgłaszania koncepcji organizacji producentów bezpośrednio do KE, w celu poprawy ogólnej komunikacji.

Pan Bogdan Waniewski (Stow. Arm. Ryb.) wspomniał o konieczności zapewnienia nakładu połowowego do dostępnych kwot.

Pan Adam Jakubiak (KIPR Ustka) przypomniał o Krajowym Planie Restrukturyzacji Floty, w którym zawarte były założenia dotyczące możliwości przekształcania floty dorszowej na jednostki pelagiczne. Istnieje konieczność polepszenia warunków pobierania kredytów na modernizację i przekształcanie floty.

Pan Jerzy Wysoczański (ZRP Ustka) nadmienił, że przyznawanie rekompensat za złomowanie jednostek w dobie kryzysu jest nieuzasadnione. Powinny zostać wprowadzone trzytygodniowe limity połowowe z zależności od wielkości jednostki oraz wydzielone akweny. W miejscach, w których ryby się rozmnażają (np. Głębia Bornholmska) połowy powinny zostać zamknięte. Należy podnosić selektywność oczka oraz odchodzić od dotychczasowych limitów.
 
Polityka strukturalna i publiczne wsparcie finansowe

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Jakimi priorytetami należy się w przyszłości kierować przy przyznawaniu wsparcia ze środków publicznych i dlaczego? Jakich zmian sektor nie jest w stanie sam wprowadzić, co wymaga wsparcia ze środków publicznych?

Czy wsparcie pośrednie (np. usługi związane z zarządzaniem rybołówstwem – dostęp, badania naukowe, kontrola) nadal powinno być udzielane za darmo wszystkim sektorom rybołówstwa?

Dyskusja:

Pan Ryszard Malik (ZRM-OP) podkreślił konieczność zwiększenia rentowności połowów 
i zapewnienia przez hurtowników popytu na produkty rybołówstwa.

Zdaniem Pana Marcina Radkowskiego (Kołobrzeska Grupa Producentów Ryb), kutry powinny stać się własnością organizacji producentów. Należy wykorzystać możliwości jakie stwarza oś 1 i 3 PO Ryby 2007 – 2013. Należy znaleźć mechanizmy odzyskiwania utraconego sprzętu połowowego.

Pan Stefan Richert (ZRM-OP) stwierdził, że należy wygenerować możliwości zbytu nadwyżki połowowej. Chociaż nie można poprzez wykorzystanie środków z PO Ryby 2007 – 2013 wpierać polskiego rybołówstwa, należy podkreślić, że państwa tj. Szwecja, Dania nie chcą skupować ryb pelagicznych złowionych przez polskie jednostki połowowe. Jest to zachowanie rynkowe niemożliwe do przekształcenia dzięki regulacjom UE.

Pan Jerzy Wysoczański (ZRP Ustka) podkreślił konieczność zwiększenia możliwości rozwoju potencjału funkcjonowania grup producentów.

Pan Marcin Radkowski (Kołobrzeska Grupa Producentów Ryb) zaproponował stworzenie „Hipermarketu Europa”, w którym 90% produktów będzie pochodziło z krajów UE, co będzie metodą walki z zalewem pangi. W tym celu należałoby zorganizować spotkanie 
z dystrybutorami.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) podsumował tą część spotkania podkreślając konieczność usprawnienia funkcjonowania rynku rybnego.

Część II

Dążenie do decentralizacji i większej regionalizacji procesu decyzyjnego w ramach Wspólnej Polityki Rybackiej, wzmocnienie roli Regionalnych Komitetów Doradczych 

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Czy znane są Państwu przykłady dobrych praktyk 
w określonych rodzajach rybołówstwa, które należałoby rozpowszechnić? Czy należy premiować stosowanie dobrych praktyk? Jeśli tak, to których?

W jaki sposób należy opracowywać w ramach przyszłej WPRyb długoterminowe plany zarządzania dla wszystkich europejskich rodzajów rybołówstwa? Czy w przyszłej WPRyb plany zarządzania powinny dotyczyć raczej rodzajów rybołówstwa niż stad?

Czy zdecentralizowane podejmowanie decyzji w kwestiach technicznych to dobry pomysł? Jaki wariant decentralizacji podejmowania decyzji technicznych i wykonawczych byłby najkorzystniejszy? Czy możliwe byłoby przekazanie decyzji wykonawczych władzom krajowym lub regionalnym w ramach wspólnotowego prawodawstwa określającego zasady? Jakie mogą się z tym wiązać zagrożenia dla systemu kontroli i egzekwowania założeń polityki i jak można im zapobiec?

Czy zdecentralizowane podejmowanie decyzji w kwestiach technicznych to dobry pomysł? Jaki wariant decentralizacji podejmowania decyzji technicznych i wykonawczych byłby najkorzystniejszy? Czy możliwe byłoby przekazanie decyzji wykonawczych władzom krajowym lub regionalnym w ramach wspólnotowego prawodawstwa określającego zasady? Jakie mogą się z tym wiązać zagrożenia dla systemu kontroli i egzekwowania założeń polityki i jak można im zapobiec?

Dyskusja:

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) we wstępie do II części spotkania podkreślił brak zaangażowania środowiska rybackiego w procesie podejmowania decyzji. Należy zwiększyć kompetencje RAC na poziomy regionalne, tak aby mogły one prowadzić doradztwo dla ICES. Konieczne jest zwiększenie wydajności współpracy RAC z administracją, szczególnie 
w sprawach technicznych

Przedstawiciel Zrzeszenia Rybaków Morskich wyraził opinię, że należy zwiększyć starania, aby RAC miał jak największy wpływ na zarządzanie rybołówstwem. Ważny jest udział RAC w opiniowaniu aktów prawnych. Istnieje potrzeba wspomagania przedstawicieli polskiego rybołówstwa uczestniczących w posiedzeniach RAC pod kątem tłumaczeń treści spotkań.

Pan dr Zbigniew Karnicki (MIR) podkreślił, że Polska powinna poprzeć decentralizację 
i deregionalizację procesu decyzyjnego. Powinna rosnąć rola Regionalnych Rad Doradczych  RAC. Decyzje podejmowane na forum RAC powinny być najpierw uzgadniane na poziomie regionalnym, a dopiero później przekazywane do KE. RAC oprócz opiniowania powinien mieć wgląd do raportów ICES. Ewentualny udział administracji w posiedzeniach RAC jest sprawą dyskusyjną. Jednakże należałoby stworzyć platformę pozwalającą na przekazywanie stanowiska RAC do administracji państwowej, a następnie zaprezentowania na posiedzeniu Rady Ministrów. Stanowisko powinno być najpierw uzgodnione na poziomie regionalnym, 
a następnie przekazywane do KE.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) zaproponował uczestnikom zapoznanie się z modelem funkcjonującym w USA – Regional Management Council.

Pan Bogdan Waniewski (Stowarzyszenie Armatorów Rybackich) zaproponował funkcjonowanie „mini rad ministrów” w poszczególnych akwenach. RAC powinny być autonomiczne, bez wpływu administracji publicznej.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) podkreślił brak możliwości tworzenia regionalnych rad ministrów, co byłoby niezgodne z założeniami Traktatu lizbońskiego.

Pan dr Zbigniew Karnicki (MIR) podkreślił, że RAC powinien być w szczególności ciałem technicznym, współpracującym podczas konsultacji.

Pan Adam Jakubiak (KIPR Ustka) wspomniał o konieczności wspomagania polskiej delegacji tłumaczem oraz wsparciem prawnym podczas posiedzeń RAC. Należałoby stworzyć Grupy Robocze dla RAC. Ponadto, przedstawiciele administracji są obserwatorami i uczestnikami  posiedzeń RAC.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) zaproponował zwiększenie składek wewnątrz organizacji producentów, co pozwoliłby na polepszenie reprezentatywności podczas posiedzeń RAC, co leży w interesie branży.

Pan Waldemar Ziora (AM w Szczecinie) zasugerował możliwość sfinansowania tłumacza 
i wparcia prawnego podczas posiedzeń RAC ze środków przeznaczonych na administrowanie rybołówstwa.

Pan Marcin Ruciński (MRiRW) stwierdził brak możliwości pomocy technicznej w sfinansowaniu posiedzeń RAC.

Pan Ryszard Malik (Zrzeszenie Rybaków Morskich – OP) nadmienił, że istnieje konieczność specyficznego i indywidualnego odejścia do rybołówstwa w każdym kraju UE.

Pan Stefan Richert (ZRM-OP) zwrócił się z prośbą do Departamentu Rybołówstwa MRiRW, o rozesłanie stanowiska ZRM-OP z dnia 11 maja 2009 roku na temat WPR. Wysunął postulat o zwiększeniu udziału organizacji producentów w zarządzaniu odpowiedzialnością za zasoby

Część III

Wzmocnienie roli organizacji producentów, identyfikowalność produktów rybnych, regulacja rynku

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Jak można wykorzystać mechanizmy rynkowe, aby wesprzeć rozwój połowów, które będą jednocześnie wydajne z punktu widzenia rynku i prowadzone w sposób gwarantujący zrównoważenie?

Jak ulepszyć pracę OP, aby dostosować produkcję do potrzeb rynku? Które nowe instrumenty polityczne zorientowane na rynek można wdrożyć poprzez OP? Jak rybacy mogą poprawić swoją pozycję w odniesieniu do przetwórstwa i dystrybucji?

Wymiar zewnętrzny

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Czy FPA stanowią najlepszy instrument osiągnięcia zrównoważenia poza wodami UE czy też należy je zastąpić innymi formami współpracy? Czy należy zbadać możliwość zastosowania podejścia regionalnego i zastąpić bądź uzupełnić nim podejście dwustronne?

Ograniczenie odrzutów
Uwagi i spostrzeżenia ogólne dotyczące spraw rynkowych:

•	Zwiększenie nakładów finansowych (wykorzystanie środków z PO Ryby) przez organizacje producentów przyczynią się do poprawy identyfikowalności i promocji ryb.

•	Rybacy indywidualni powinni przekonywać się do korzyści płynących ze wstąpienia do Organizacji Producentów.

•	Ważne jest wspieranie działań prowadzących do certyfikacji akwakultury w Polsce.

•	Organizacje producentów powinny wypracować własną markę produktów z naciskiem na jakość (między innymi zapewnienie lodowania i sortowania ryb).

•	Warto zmienić podejście do reklamy ryb i zastanowić się nad promocją poszczególnych gatunków produkowanych w UE.

•	Najeży w dalszym ciągu wykorzystywać maksymalnie środki z PO przeznaczone na promocję.

•	Do organizacji producentów powinno należeć wzmocnienie rozwoju rynku. 

•	Warto zastanowić się nad zainwestowaniem środków przeznaczonych na infrastrukturę, 
w celu zapewnienia transportu świeżych ryb w obrębie kraju (wzorem „pociągów chłodniczych z rybami na Śląsk” to jest jednak uzgodnienie zewnętrzem a inicjatywa powinna wychodzić przede wszystkim od samych producentów).

•	Producenci ryb powinni przywiązywać wagę do jakości swoich produktów, a dopiero w dalszej kolejności oczekiwać odpowiednio wysokiej ceny adekwatnej do jakości.

•	Producenci ryb mają problem z organizacją dystrybucji w kontekście egzekwowania płatności (to również jest problem wewnętrzny), co hamuje rozwój rynku. Sieci handlowe stawiają wysokie wymagania dotyczące obniżania cen produktów, a następnie niska jakość oferowanych ryb w detalu odstrasza potencjalnych nabywców. Dlatego organizacje producentów powinny pracować nad polepszeniem swojego wizerunku i zwiększać swoją rolę w negocjacjach handlowych zarówno wewnątrz kraju, jak również za granicą. To leży  w gestii samych OP. Ze strony administracji można organizacje wspomagać szkoleniami, przedstawiać projekty i modele wykorzystywania środków z PO Ryby. Tym samym pokazać niezależnym producentom, że warto jest należeć do OP.

•	Ważne jest informowanie KE na temat porozumień rybackich. Gatunki pelagiczne są przeznaczane na eksport. W ramach porozumień należy wspierać strony zaangażowane 
w inwestycje.

•	Należy dążyć do poprawy selektywności połowów, celu ograniczenia odrzutów.

•	Jednakże, w Bałtyku gatunki ryb nie grupują się w ławice i powinno się zrezygnować 
z rybactwa monogatunkowego. Należałoby rozliczać odłowione ilości w portach poprzez sortowanie.

Część IV 

Zdrożenie systemu Indywidualnych Kwot Zbywalnych oraz zasada relatywnej stabilności

Względna stabilność

Pytania zawarte w Zielonej Księdze KE:

Jak można zmienić zasadę względnej stabilności, aby lepiej przyczyniać się do realizacji celów WPRyb? Czy należy z niej zrezygnować, a jeżeli nie, czy powinna być ona bardziej elastyczna? Jeśli tak, to w jaki sposób? Jak można wprowadzić rozwiązania alternatywne?

Pan dr Zbigniew Karnicki (MIR) przedstawił prezentację dotyczącą pytań, które należy znaleźć odpowiedź w polskich realiach w związku z wdrożeniem ITQ, a są nimi:
•	Komu dać ITQ?
•	Czy kwota powinna być przywiązana do statku czy do armatora?
•	Co przyjąć za podstawę do podziału kwot dorszowych?
•	Co przyjąć za podstawę do podziału kwot pelagicznych?
•	Czy będzie można zastawiać kwotę w banku?

W związku z powyższym powinny być organizowane spotkania MRiRW ze środowiskiem rybackim w celu przedyskutowania i wyjaśnienia kwestii związanych z wdrożeniem ITQ.

Sporządziła (zgonie z agendą spotkania): 
Monika Kołodziejczyk